November 2006
Poeh poeh, de eerste stappen zijn gezet! Terwijl de andere World Of Difference deelnemers naar alle kanten van de wereld zijn uitgevlogen, leg ik van achter een Wagenings bureautje de laatste hand aan mijn eigen voorbereidende activiteiten. Na weken van lezen, praten, schrijven en Powerpoint presentaties maken ben ik nu eindelijk ook zover om de stap naar verre oorden te wagen ... komende week naar Kenia en in januari op weg naar Indonesië!
Wie, wat, waar?
Om te beginnen eerst maar eens een introductie van mijzelf en mijn project. Ruim een jaar geleden verliet ik als bioloog de universiteit van Wageningen. Met een diploma op zak en de vaste overtuiging om een plekje te vinden in de internationale natuurbeschermingswereld stond ik aan het begin van een spannende carrière. Nu, dankzij de geweldige steun van de Vodafone Netherlands Foundation begint die carrière langzaam vorm te krijgen...
Dankzij de prijs van Vodafone kan ik nu precies doen wat ik leuk, interessant maar bovenal heel belangrijk vindt: het combineren van natuurbescherming en armoedebestrijding. Een kritische blik in gebieden die worden geteisterd door natuur degradatie en armoede, leert snel dat beide factoren niet los van elkaar te zien zijn: extreme armoede zorgt er vaak voor dat lokale gemeenschappen gedwongen zijn om hun natuurlijke hulpbronnen op een niet duurzame manier te gebruiken. Natuurdegradatie op haar beurt is een drijvende kracht achter armoede. Het verdwijnen van hulpbronnen zoals schoon drinkwater, bosproducten en vis leiden immers tot verminderde inkomsten.
Komend jaar ga ik proberen dit probleem aan te pakken door een innovatief financieringsmechanisme verder uit te werken: het Bio-rightsconcept. Dat doe ik samen met Wetlands International, een organisatie die zich richt op de bescherming van zogenaamde wetland gebieden. Deze natte gebieden (zoals moerassen, mangroves, rivieren en meren) zijn van groot belang voor de bescherming van de biodiversiteit alswel voor het voortbestaan van honderden miljoenen mensen. Wetlands International stond samen met een aantal andere organisaties aan de wieg van het Bio-rights concept en is daarmee een ideale partner.
Het Bio-rights concept
Het idee achter Bio-rights is even simpel als doeltreffend. Een donor stelt micro-kredieten beschikbaar die de lokale gemeenschap kan gebruiken voor het opzetten van kleine inkomen genererende activiteiten. In plaats van het aflossen van deze leningen en het betalen van rente levert de lokale bevolking in natura een actieve bijdrage aan de bescherming van de natuurlijke omgeving. Dat kan van alles zijn: het herbeplanten van verbrande bosgebieden of andere natuurbeschermende activiteiten. Afhankelijk van het succes van deze maatregelen wordt hun lening al dan niet volledig kwijtgescholden. De Bio-rights benadering slaat zo meerdere vliegen in één klap: aan de ene kant kan de lokale bevolking zich economisch ontwikkelen terwijl de natuurlijke omgeving behouden blijft. Tegelijkertijd ontstaat er bewustwording onder de deelnemers van het belang van duurzaam landgebruik. Omdat Bio-rights een soort business-deal is tussen verschillende partners, hebben alle partijen inspraak in het verloop van het project.
Komend jaar probeer ik het concept verder toe te passen en te ontwikkelen. Daarnaast breng ik het onder de aandacht bij natuurbeschermers, ontwikkelingswerkers alsook de private en financiele sector. Dat doe ik enerzijds door al uitgevoerde pilots te evalueren en nieuwe projecten in het veld te implementeren. Ik richt me daarbij met name op tropische Veenbossen in Indonesië die ernstig worden bedreigd door illegale houtkap, drainage en bosbranden. Anderzijds ga ik meer beleidsmatig aan de slag met het promoten van het concept bij geïnteresseerde partijen. Persoonlijke gesprekken, maar ook trainingen, expertmeetings en congressen zijn daartoe uitstekende media.
De eerste stappen...
Afgelopen weken heeft de beleidsmatige kant van mijn werk de overhand gehad. Begin november heb ik het concept in Duitsland gepresenteerd tijdens een internationale workshop over natuurbescherming en armoedebestrijding. Naast enthousiaste reacties en nuttige opmerkingen heeft deze bijeenkomst een mogelijke samenwerking met een Engelse natuurbeschermingsorganisatie opgeleverd. Een bijzonder succesvol begin dus!
De weken daarna ben ik druk bezig geweest met het organiseren van een Bio-rights trainingsmudule. In deze cursus die drie dagen duurt komen zowel de theorie als de praktijk van Bio-rights uitgebreid aan bod. Met Powerpoint-presentaties, interactieve discussies, praktische opdrachten en een cursusboek leren de cursisten het concept tot in detail kennen.
Volgende week vertrek ik naar Kenia om een groep van 25 cursisten de fijne kneepjes van het concept bij te brengen. Een paar maanden later wordt de cursus in West Afrika herhaald. Behalve de module over financierings mechanismen worden er ook andere modules op het gebied van duurzaam landgebruik ontwikkeld. De cursus (duurt twee weken) is geen doorsnee cursus. Het is een Training of trainers. De betekent dat de deelnemers de cursus in hun land van herkomst zullen herhalen voor een aantal andere groepen. Op die manier spreidt de leerstof zich als een olievlek uit naar honderden Afrikaanse natuurbeschermers, ontwikkelingswerkers en beleidsmakers. Een bijzonder inspirerend vooruitzicht!
Voor de komende maand staat onder andere een eerste bezoek aan Indonesië gepland. Daar wil ik beginnen met het evalueren van Bio-rights projectjes in kustgebieden in Aceh die door de tsunami verwoest zijn. Vervolgens hoop ik deze informatie te kunnen gebruiken voor projecten die komende maanden opgestart worden in veenbossen in Zuid Sumatra. Ik ben benieuwd wat deze ervaringen me zullen leren...
