Mei 2007
Ideale omstandigheden versus veldwerk
In april vertelde ik over de koppeling tussen het veldwerk en Demotechs techniekontwikkeling in Maastricht. Ervaringen uit het veld moeten in de ideale omgeving van een laboratorium worden omgezet in een verbeterde technologie. Hierbij gaat het om de lange zoektocht naar kwaliteit, twee soorten eigenlijk. Eerst functionaliteit: werkt het, blijft het heel? En twee, maar lastiger: hoe ervaren mensen het product? Is het een antwoord op een vraag die daar leeft? En is het werkelijk zo dat de mensen daar het logisch vinden om het zelf of bij een lokale vakman te laten maken?
Deze zoektocht is lang en moeizaam. Voortdurend moet onderzocht worden of die twee soorten kwaliteit allebei zijn toegenomen. Dit is soms het geval, meestal is het twijfelachtig. Bij tegenslagen moet je een stap terug doen. Het gaat niet anders dan met de ontwikkeling van een nieuw medicijn. Het duurt jaren voordat men iets heeft gevonden dat werkt zonder te veel bijwerkingen.
Demotech gaat voor kwaliteitsverbetering
Ik wil nu iets vertellen over twee van die stukjes 'voortschrijdend inzicht' waar ik het eerder over had, als resultaat van dit soort onderzoek nu in Maastricht. Aan het begin van deze maand vervolgden we het onderzoek met onze waterslagpomp. Die al goed werkte, die ik met mensen in Guatemala al had gemaakt en die bovendien al 800 maal goedkoper is dan het een vergelijkbare waterslagpomp uit de fabriek. Menig ontwikkelingsdeskundige zal op dit moment stellen dat de kwaliteit dan hoog genoeg is. Maar niet Demotech!
In het veld ging het een keer fout met net die ene plek waar het beton echt glad moest worden. Kon dat voorkomen worden?
De betonnen buisstukken moeten alleen nauwkeurig rond en perfect glad zijn waar ze met een houten ring gekoppeld worden. De rest mag ruw en onnauwkeurig zijn. We hebben de maakmethode nu daarop aangepast. We starten met het maken van het nauwkeurige gedeelte. We gieten een schijf van kaarsvet gemengd met kleipoeder. Die schijf wordt nauwkeurig rond en erg glad. Die nauwkeurige vorm nemen we over in een soort tegel door cementspecie rond die schijf aan te brengen en hard te laten worden. Als de wasprop uit de tegel is verwijderd, kun je meteen de gladheid van het oppervlak controleren. Van die tegels zijn er per waterslagpomp zo'n veertien nodig. Het maken daarvan kan in alle rust thuis gebeuren. Later worden bij de beek de blokken voor de pijp en het klepblok uit beton gegoten. Dat kan dan een snelle en ruwe klus worden. want de gewenste precisie komt nu dus van die tegels, waarvan er steeds twee in de beton worden ingegoten.
Op zich is dat een bekende werkwijze uit de industrie, die 'insert molding' wordt genoemd. Door deze techniek nu toepasbaar te maken voor een boer in een afgelegen gebied, wordt de kans dat hij zo'n waterslagpomp met succes kan bouwen vele malen groter. Dat is een eerste soort kwaliteitsverbetering. Een andere verbetering van kwaliteit, die meteen ook wordt bereikt, is de veel snellere instructie die nu mogelijk is, oftewel snellere kennisoverdracht. Alleen als de kwaliteit van wateropvoer met deze pomp net zo hoog is als de kwaliteit van kennisoverdracht, pas dan kan een snelle algemene toepassing worden verwacht.
Chintu en ik zijn eind mei weer teruggereisd naar onze plek in Guatemala. Nu we in het laboratorium in Maastricht deze methode hebben ontdekt en uitgewerkt, zullen we die aan onze werkgroep voorleggen. Kunnen die er ook zo goed mee overweg? De volgende maand weten we het!
