Voordat boeren hun cashewnoten fair trade kunnen verkopen, moeten ze zich eerst organiseren, en vervolgens moet de boerenorganisatie aan de fair trade standaarden voldoen om een certificaat te krijgen van de Fairtrade Labelings Organisation. Vanuit de socialistische tijd zijn er in onze regio nog veel cooperaties, en deze zouden allemaal een fair trade label kunnen aanvragen. Helaas zijn het geen cooperaties zoals we die in Nederland kennen, maar semi-overheids instellingen met een sterk politieke inslag, die bovendien weinig openstaan voor nieuwe leden of nieuwe ideeen.
Ik overleg regelmatig met Abel, een boeren-organisatiedeskundige uit Dar es Salaam die in andere delen van het land successvolle boerenorganisaties heeft opgezet. Een organisatie van koffieboeren verkoopt nu de koffie rechtstreeks aan Starbucks. In een ander deel van het land is een boerengroep ontstaan die de rijstoogst van alle leden inzamelt en vast houdt totdat de prijs van rijst stijgt en de boeren hun inkomen zien verdubbelen. Abel raadt me sterk aan om niet met de bestaande, socialistische cooperaties te werken maar in plaats daarvan nieuwe boerengroepen op te richten en deze vanaf het begin goed te ondersteunen.
Een Fins ontwikkelingsprogramma voor local economic development, dat in maart is gestart, wil het opzetten van de groepen en het werken aan de biologische en fair trade certificatie wel financieel steunen. Dat betekent ook dat we de experts uit dar es salaam kunnen halen die ons kunnen helpen met het opzetten van een biologisch intern controle systeem en het vormen en ontwikkelen van de boerenorganisaties. Met Abel spreek ik af dat hij half juli naar Masasi komt om in een aantal dorpen met alle boeren te spreken en het idee te introduceren van wat hij '21st century groups' noemt. Door deze nieuwe groepen specifiek te richten op boeren die willen omschakelen naar biologische landbouw, kunnen we de groepen een eigen identiteit geven en hun bestaan naast de cooperatie in hetzelfde dorp rechtvaardigen. Wanneer we na het vormen van de groepen de boeren voor de oogst van september en oktober registreren, kunnen ze in principe voor de volgende oogst een biologisch certificaat krijgen.
Het fair trade label zal waarschijnlijk nog wat langer op zich laten wachten. De groepen moeten eerst sterk genoeg zijn om zelf noten te kopen van hun leden en gezamelijk te verkopen. Hiervoor is vertrouwen nodig tussen de boeren onderling en tussen de boerenorganisatie en hun handelspartners, en dat zal wat meer tijd kosten.