Maart 2007
Houtskool
De meeste Tanzanianen koken op brandhout of op houtskoop, veelal gemaakt van hardhout. Door de groeiende bevolking neemt de vraag naar hout en houtskool toe en verdwijnt veel van het natuurlijke bos, vooral in de buurt van de steden. Het verdwijnen van het bos leidt tot andere problemen: de vruchtbare bodem erodeert; in de droge tijd is er minder water beschikbaar voor drinkwater, irrigatie en voor het opwekken van electriciteit. In buurland Kenia is het al verboden om houtskool te maken in natuurlijk bos, en nu water en electriciteit problemen worden in de steden van Tanzania, praten de politici ook hier over een verbod op het kappen van bomen.
Voor de cashewboeren en verwerkers geeft dit mogelijkheden. Veel boeren zitten met oude en weinig productieve bomen die eigenlijk gekapt moeten worden voor nieuwe aanplant, maar het hout van cashew wordt nauwelijks gebruikt. De verwerkers zitten met grote hoeveelheden van de schillen (70 procent van de noot is schil) en ook daarmee wordt weinig gedaan. Het zou een mooie oplossing zijn om deze biomassa te kunnen gebruiken voor de energiebehoefte van de rurale huishoudens.
Biomassa
Dit weekend ga ik naar Tanga. Hier staat de fabriek van Tanga Cement, de grootste afnemer van biomassa in Tanzania. Ook zit hier het bedrijf Biomass Energy Tanzania Limited. Zij verzamelen biomassa uit het hele land, zoals de schillen van koffie, rijst, cacoa, kokos, en ze komen ook helemaal naar Masasi, 1200 km naar het zuiden, om de schillen van de cashewindustrie op te halen. Voor een deel leveren ze de biomassa in bulk aan de cementfabriek die er de cementovens op stookt, en van een ander deel maken ze ze houtskool briketten dat door gewone huishoudens gebruikt kan worden in plaats van brandhout. Biomass energy heeft nu ruim twee jaar ervaring met het commercieel produceren van bio brandstof briketten voor de lokale markt. Na veel experimenteren maken ze nu briketten die ze verkopen in Dar es Salaam. Mensen prefereren nog wel houtskool gemaakt van hardhout omdat dit langer brandt, maar de biobricks zijn een goed en duurzaam alternatief.
De technologie in eenvoudig: de biomassa wordt gepyroliseerd in een zuurstofarme omgeving, waardoor houtskool ontstaat, afhankelijk van de biomassa zijn dit al grotere brokken of fijn poeder. Het houtskool wordt vermalen tot een poeder en dit wordt met een meelpapje gebonden en in blokjes geperst. Het ziet er allemaal simpel uit, maar de manager waarschuwt me al: het heeft hem lange tijd van experimenteren gekost om tot een goed soort houtskool te komen die wel goed brand, en niet teveel rook ontwikkeld.
