Stichting Wetlands International

Februari 2007

Ik ben weer een week terug in Nederland en bijgekomen van alle indrukken en ongemakken. Ik heb me toegelegd op het verwerken van de gegevens die ik in de afgelopen weken in Indonesie en India heb verzameld. Eindelijk heb ik onze Bio-rights activiteiten in het veld kunnen analyseren. Nu is het hoog tijd om informatie op papier te krijgen, zodat we onze ervaringen optimaal kunnen delen met andere organisaties en geïnteresseerde donors. Maar laat ik bij het begin van de maand beginnen...

Greencoast

Nadat de ergste regens in Jakarta over waren, ben ik voor een week naar Aceh vertrokken om een aantal van onze projecten binnen het Greencoast programma te analyseren. Green Coast legt zich toe op het herstel van kustgebieden die door de tsunami in 2004 vernietigd zijn. Door armoedebestrijding te koppelen aan natuurbescherming hopen we een soort model voor duurzaam landgebruik in kustgebieden te ontwikkelen.

Dankzij de sterke nadruk op beleid en bewustwording, zijn we in staat om onze ideeen lokaal uit te dragen. Het project wordt gefinancierd door Oxfam novim en uitgevoerd door Wetlands International in samenwerking met IUCN, Both Ends en WWF. Via honderden kleine projectjes, wordt geprobeerd om een verschil in het veld te maken. In de tsunamigebieden in Aceh gebeurt dat door de Bio-rights benadering, en omdat het project zich in de eindfase bevindt, voor mij alle reden om eens te kijken naar de resultaten!

Op pad in Aceh

Aangekomen in Aceh, ga ik direct op pad met Wahyu, een veldmedewerker van Wetlands International die me een deel van de meer dan 50 veld projecten laat zien. Terwijl ik doodsangsten uitsta op een gevaarlijk door het verkeer slingerende motor rijden we door een desolaat landschap dat drie jaar geleden volkomen met de grond gelijk gemaakt is. Behalve een paar badkamers en de wereldberoemde moskee van Lhok Nha, heeft in veel gebieden niets de woeste golven overleefd: afgeknapte bomen, bergen puin en botten in het zand zijn duidelijk tekens van een verschrikkelijke tragedie.

Toch heeft de bevolking de draad weer opgepakt. Veel dorpen zijn herbouwd, voorzichtig kruipt de vegetatie van achter het puin te voorschijn en bovenal: er wordt weer gelachen. Voor veel organisaties lag de prioriteit na de tsunami bij het herstellen van de infrastructuur. Aan de kwetsbare kust ecosystemen die zo belangrijk zijn voor lokale gemeenschappen werd niet gedacht. Het gevolg is dat lokale dorpelingen wel een huis hebben, maar nauwelijks inkomen omdat natuurlijke hulpbronnen zoals vis, schelpdieren en garnalen verdwenen zijn.

Green Coast probeert daar wat aan te doen. Door op grote schaal mangrove en kust bossen aan de planten, herstelt de biodiversiteit zich. Dat is niet alleen goed voor de natuur, maar ook van de mensen die er direct van afhankelijk zijn. Door dat te doen samen met de lokale bevolking en door ook andere inkomen genereren activiteiten op te zetten, creëren we zowel betrokkenheid bij de lokale bevolking als inkomen op de korte termijn.

Mangroves en visvijvers

Ieder projectje is anders: sommige gemeenschappen planten bomen op hoger gelegen strandvlakten. Anderen herstellen mangroves die al lang voor de tsunami waren omgekapt en daardoor geen bescherming konden leveren tegen de golven. Sommige gemeenschappen hebben een marien reservaat ingesteld. In ruil voor hun activiteiten ontvangen ze een klein geldbedrag dat ze investeren in een groot aantal verschillende activiteiten.

In het veld kom ik een kippenboerderij tegen, kleine winkeltjes, een fruit-chipsfabriek, visvijvers en nog veel meer. Allemaal gefinancierd met de small grants van Green Coast. Ik merk al gauw dat onze benadering succesvol is. De lokale gemeenschappen zorgen uitermate goed voor hun plantjes, omdat de lening pas een gift wordt als de herbeplantingsactiviteiten succesvol is. Dode stekjes worden vervangen en gulzige grazers worden geweerd. Als gevolg daarvan groeien de mangrove bomen binnen het Green Coast project een stuk sneller dan de bomen in omliggende herbeplantingsgebieden.

Ook overlevingspercentages zijn een stuk hoger. Een veelbelovend begin dus, al zal de toekomst het uiteindelijke succes van het project moeten uitwijzen. Ondanks deze positieve resultaten zie ik ook een aantal zaken dat beter moet: bewustwording bij de lokale bevolking op het gebied van duurzame handelen is vaak nog ver te zoeken. Ook blijkt dat de lokale NGOs die ons helpen met de implementatie van de kleine projectjes in veel gevallen onvoldoende ervaring hebben. De tweede fase van Green Coast die nu in ontwikkeling is gaat daar zeker meer nadruk op leggen.

Een bed vol teken

Mijn week eindigt op Pulau Weh een tropisch eiland voor de kust van Aceh. Ook hier worden verschillende projecten uitgevoerd. Ik overnacht in een kleine hut in het bos die van ellende uit elkaar valt. Eigenlijk is het meer een varkenskot. Bij gebrek aan alternatieven neem ik genoegen met dit onderkomen. Ik merk echter al gauw dat een constante stroom teken vanuit de vloer het bed in kruipt om me het leven zuur te maken.

Nadat ik een honderdtal exemplaren de deur heb gewezen, valt de stroom uit. Er zit niets anders op dan de gluiperige kruipers hun gang te laten gaan en tegen beter weten in val ik in slaap. De dagen daarna merk ik dat een tiental teken zich in mijn oren en ogen genesteld heeft. Sommigen laten zich verwijderen. Anderen niet. Ik besluit te wachten tot ze vanzelf loslaten. Een pijnlijke infectie van ogen en oren en een bezoek aan een primitief ziekenhuis zijn het gevolg...

Naar India

Ziek van de infecties, medicijnen en algemene vermoeidheid reis ik door naar India om de afsluitende workshop van het Green Coast project bij te wonen. Hoewel ik volgens collega's groen zie van ellende, probeer ik de workshop zo goed mogelijk te volgen. De praktische ervaringen van de verschillende projecten partners en de interessante excursie in het veld zorgen voor een nuttige bijeenkomst. Op de dag dat ik zelf een presentatie moet geven over Bio-rights ben ik weer enigszins opgekikkerd en het blijkt dat de deelnemers die het concept nog niet kennen erg enthousiast zijn. Het lijkt er op dat het Bio-rights concept in een volgende fase van Green Coast een belangrijke rol gaat spelen in alle deelnemende landen!