Machiel Spuij, 35, uit Heeten woont in Masasi, Tanzania, gaat met behulp van de Stichting Fair Trade Original, zorgen voor registratie van zijn cashew fabriek en registratie van boerenorganisaties bij FLO (Fairtrade Labelling Organisation) zodat de lokale boeren een redelijke opbrengst voor hun cashewoogst ontvangen.
Volg Machiel en lees maandelijks zijn vorderingen op deze site...
Terwijl ik na de activiteiten van Vodafone vanuit Nederland naar Tanzania vlieg, komt mijn vrouw Cris met ons zoontje Oscar van drie en onze dochter Tara van anderhalf vanuit Masasi naar Dar es Salaam. We logeren deze dagen bij Marg en haar dochtertjes Josephine en Maika, die net iets ouder zijn dan Oscar en Tara en heel veel wijzer. Met vier van die blagen is het altijd een gezellige drukte in huis; ik ben benieuwd hoe George dat doet in Zimbabwe met een heel weeshuis vol kinderen.
We willen graag snel met ons vieren terug naar Masasi, maar moeten nu eerst een bedrijf registreren in Dar es Salaam, zodat we alle nodige vergunningen kunnen aanvragen waarmee we het biologische of tewel fair trade programma kunnen uitvoeren.
In het weekend komt er een Amerikaan uit Kentucky over die een paar maanden geleden een container cashew van de Masasi Cashew fabriek heeft gekocht. Hij is geinteresseerd in Macadamia en Cashew noten uit Kenya en Tanzania voor de Amerikaanse markt en kijkt naar de mogelijkheid om via OPIC te investeren in verschillende projecten. Ik ben net het boek IOU aan het lezen van Noreena Hertz, over de internationale schuldenlast en de dubieuze rol die export krediet agentschappen als OPIC hierin spelen. Deze man blijkt echter werkelijk geinterresseerd in duurzame economische ontwikkeling van Tanzania, dus wie weet wat daar nog uit gaat komen.
De week is gevuld met gesprekken met onze bedrijfsadviseur, het invullen van formulieren, het wachten tot we de volgende stap kunnen zetten voor het oprichten van het bedrijf. Dit geeft ons ook ruim tijd om met andere organisaties te praten over het biologische oftewel fairtrade programma dat we gaan uitvoeren.
Het is nu ruim een jaar geleden dat de Rabobank een participatie heeft genomen in de National Microfinance Bank van Tanzania, en het ziet ernaar uit dat de Rabo-achtergrond van boerenleenbank en het wijdvertakte net van NMB-kantoren een goede combinatie is om de cashewsector te steunen. Krediet voor boeren is een van de cruciale voorwaarden voor de ontwikkeling van de sector. De NMB komt met een plan om leningen te verstrekken aan boeren op basis van contracten die de boeren met ons hebben om de cashew te leveren. Met die leningen kunnen de boeren dan weer zorgen dat ze hun cashewboomgaarden genoeg aandacht kunnen geven en zo een goede oogst krijgen.
In oktober hebben de Nederlandse ambassadeur en zijn vrouw en hun Duitse collega's op rondreis door Tanzania ook Masasi bezocht. Op zich al een hele prestatie, aangezien Masasi echt in een uithoek van Tanzania ligt en de weg er naartoe regelmatig onbegaanbaar is. Cris heeft ze in de cashewfabiek van Masasi rondgeleid, die op dat moment helaas niet in bedrijf was. En ze hebben een aantal cashewboeren bezocht die net druk bezig waren met de oogst van de cashewnoten (voor de verkoop) en de cashewappels (voor de lokaal populaire alcoholische brouwsels). Nu wij in Dar es Salaam zijn gaan wij op bezoek op de residentie. Tara en Oscar weten de harten van de gastheer snel te stelen en na het bezoek is onze zoon de trotse bezitter van een theeserviesje en onze dochter van een stel autootjes.
We hebben nog niet alle registraties om het fair trade programma te beginnen, maar we gaan nu eerst voor twee weken naar het zuiden van Tanzania. Gisteren zijn we van Dar es Salaam naar Mtwara gevlogen. Mtwara ligt aan de kust en heeft een goede diepzee haven, aangelegd door de Britten na de tweede wereldoorlog om pinda's naar Engeland te verschepen en nu voornamelijk gebruikt voor export van cashew naar India. In de jaren jaren 60 en 70 werden verschillende bevrijdingsoorlogen van andere Afrikaanse landen vanuit het zuiden van Tanzania gesteund, en in die tijd is er weinig infrastructuur in het zuiden ontwikkeld. Nog steeds ligt Mtwara erg geisoleerd en zijn veel gebieden in het zuiden slecht toegankelijk.
De laatste jaren wordt er hard gewerkt om de stad beter bereikbaar te maken en de haven van Mtwara terug te zetten op de internationale kaart. De weg naar Dar es Salaam is de afgelopen vier jaar al sterk verbeterd en is hopelijk binnenkort volledig geasfalteerd, in 2006 zijn Chinezen begonnen aan de bouw van een brug over de Ruvuma, de grensrivier met Mozambique en de Japanse overheid geeft financiele steun om de weg naar Lake Nyasa (Lake Malawi) te asfalteren, wat de toegang van Malawi en Zambia tot de haven van Mtwara zal verbeteren.
Aan het begin van de week zijn we van Mtwara naar Masasi gereden, 200 km landinwaarts. We komen thuis aan het einde van de droge periode. Het heeft vanaf mei al niet meer geregend. Gelukkig komt het regenseizoen eraan en deze week is de eerste bui gevallen. We hebben in de vier jaar dat we hier wonen al verschillende droge jaren meegemaakt, met lange droge perioden en te weinig regen in de natte tijd. Steeds meer waterbronnen drogen op in de droge tijd, bomen sterven af en ook dieren verdwijnen uit de droge gebieden. Aan het rand van de stad ligt een gebied waar vier jaar geleden nog een kunstmatig meer lag. Ondertussen is de dam gebroken en de bodem van het meer is het een stuk grasland geworden.
Vandeweek was er opeens een kudde van zeven olifanten naar deze stuwdam gekomen, kennelijk stond nog wel in het olifantengeheugen gegrift dat hier water te vinden was, en had nog niemand ze verteld dat de dam gebroken is. Mensen uit de buurt van Masasi zijn van oorsprong jagers en eten graag bushmeat, en tientallen mensen uit omringende dorpen waren gekomen om de olifanten verder naar de stad te jagen, in de hoop ze daar te kunnen vangen. Met al die mensen die de olifanten naar de stad wilden drijven, was het voor de jachtopziener onbegonnen werk om de kudde weer op het goede pad te brengen richting de Ruvuma. Uiteindelijk besloot de jachtopziener een olifant af te schieten waarna de andere zes olifanten snel de benen namen, en de jagende dorpelingen tevreden waren met het vlees van een olifant.
Voor de cashewboom met zijn diepe wortels is een lange droge periode geen probleem en de cashewboom draagt vrucht in de droge tijd. Regen is juist niet zo goed voor de cashewoogst, aangezien er meer ziekten kunnen komen als het natter is, en de noten minder goed kunnen drogen in de oogsttijd. Ook na de oogst kan het beter nog droog blijven totdat de boeren de noten verkocht hebben en ze in goede opslagplaatsen liggen. De meeste noten zijn al in oktober geoogst, en met de droogte lijkt dit jaar een goed cashew jaar te worden.
