Nederland afhankelijk van VS: tijd voor digitale autonomie?
Steeds meer bestuurders en organisaties worstelen met een doemscenario: ‘wat als dit geen incident meer is, maar beleid?’ Trump dreigt bij het minste of geringste met nieuwe ‘tariffs’ en gebruikt handel als ruilmiddel. Nederland ligt aan het Amerikaanse digitale infuus, waarbij een wispelturige president aan de kraan draait. Europese leiders sturen aan op technologische onafhankelijkheid: we moeten van dat infuus af, zo klinkt het steeds luider.
Jarenlang boden de Verenigde Staten voor Nederlandse bedrijven vooral een kans. De enorme markt, diepe kapitaalstromen en technologische voorsprong creëerden mogelijkheden. Nu groeit er een ander besef. Het vormt ook een concentratierisico. Nu die risico’s politiek worden, klinkt de roep om een alternatief steeds luider, zo analyseren we in dit artikel.
In 2024 exporteerde Nederland voor 38,2 miljard euro aan goederen naar de Verenigde Staten. Maar, er werd ook voor €59,7 miljard geïmporteerd. Het is een ontzettend belangrijke handelsrelatie. Maar, die is al langere tijd in beweging. Na groei tijdens de eerste helft van 2025 [AVDSV(2] ontstond er later in het jaar juist krimp. De zomer toonde een duidelijke omslag. Stabiliteit is niet langer vanzelfsprekend. De grote bedragen zeggen iets over de omvang, en over de kwetsbaarheid. Handel wordt steeds vaker beïnvloed door geopolitieke schokken en sentiment.
Financiële en digitale verwevenheid
Ondertussen speelt er iets dat belangrijker is dan de cijfers alleen. Er is sprake van belangrijke financiële koppelingen en zware digitale afhankelijkheden. Het Centraal Planbureau (CPB) beschrijft hoe de dominante positie van de Amerikaanse economie en financiële markten ertoe leidt dat schokken vrijwel direct doorwerken in Europa. En dus in Nederland. In het verleden vormden de liquiditeit van de dollar, de diepe kapitaalmarkt en de innovatie de kracht van Amerika. Nu vormen die vooral een kanaal waardoor risico’s kunnen doorvloeien naar Nederland en de rest van Europa.
De Nederlandsche Bank (DNB) waarschuwt expliciet hoe handelsheffingen, geopolitieke spanningen en digitale afhankelijkheid elkaar kunnen versterken. Daarvoor maakt het instituut scenario-analyses, die de impact tonen op groei, kredietwaardigheid en zelfs de operationele continuïteit van Nederlandse bedrijven.
Vooral het digitale aspect krijgt steeds meer aandacht. Eurostat meldt dat in 2025 maar liefst 62% van de Nederlandse bedrijven een hoge afhankelijkheid van clouddiensten rapporteerde. Dat is een hoog percentage, en zelfs een van de hoogste van Europa. Het betekent dat we voor data, processen en beveiliging voor een groot deel afhankelijk zijn van technologie van buiten Europa.
Ook belangrijk om aan te werken: cyberveiligheid. Lees over onze oplossingen.
De handelspolitiek is veranderlijk
Het signaal duidelijk: de Amerikaanse handelspolitiek is veranderlijk. Zo niet instabiel, omdat het op elk moment kan worden ingezet als drukmiddel. De EU houdt vanaf het begin zichtbaar rekening met verdere escalatie. In aanloop naar de veiligheidsconferentie in München sprak de Franse president Emmanuel Macron vaneen diepgaande geopolitieke breuk. Europese leiders spreken steeds vaker over ‘onafhankelijkheid’ als strategisch doel. De Verenigde Staten gelden niet langer als vanzelfsprekende en betrouwbare partner. Daardoor groeit de overtuiging dat Europa het eigen pad moet kiezen, ook op het technologische vlak.
Drie risico’s voor Nederlandse en Europese bedrijven
Concreet betekent het dat Nederlandse en Europese bedrijven op dit moment extra rekening houden met drie soorten risico’s:
1: Marktrisico’s
Importtarieven en handelsbeperkingen kunnen marges wegvagen of investeringen onrendabel maken. Stresstests van DNB laten zien dat zowel de heffingen als onzekerheid kunnen doorwerken in groeiverwachtingen en kredietrisico’s.
2: Operationele en digitale risico’s
Afhankelijkheid van niet-Europese digitale dienstverleners kan veranderen in een juridische of politieke bottleneck, zodra de regulering of diplomatie verandert. Het is niet langer een theoretisch risico, maar iets waar de Europese toezichthouders dagelijks mee bezig zijn.
3: Financiële besmetting
De Verenigde Staten spelen de grootste rol in de wereldwijde kapitaalmarkt. Als de risico’s toenemen of de toegang tot liquide markten verandert voelen Nederlandse en Europese bedrijven dat. Het CPB waarschuwt dat markten sterk internationaal meebewegen.
Ook interessant: '7 Manieren om uw medewerkers extra te motiveren'
Als de VS hoest heeft Nederland keelpijn
Veel Nederlandse en Europese organisaties werken efficiënt dankzij concentratie. Ze kiezen de beste leverancier, gebruiken de goedkoopste cloud en vertrouwen op de diepste kapitaalmarkt. Dat werkt, zolang de wereld min of meer stabiel is.
Maar, concentratie creëert macht. En die macht wordt gebruikt door de regering-Trump. Om bedrijven minder kwetsbaar te maken is een combinatie van mogelijkheden beschikbaar:
Breng in kaart welke Amerikaanse afhankelijkheden kritiek zijn voor continuïteit - Niet alleen leveranciers, maar ook jurisdictie, datalocatie en exit-scenario’s.
Gebruik de ‘time-to-switch’ als KPI - Hoe lang duurt vervanging van een kritieke dienst? Leg dat vast, ook contractueel.
Diversifieer afzetmarkten en ketens - Niet om morgen te vertrekken, maar voor de mogelijkheid om te vertrekken als dat moet.
Versterk Europese alternatieven - Denk aan de technologische infrastructuur en productiecapaciteit voor strategische goederen. Niet als ideologie, maar om risico’s te beheersen.
Niemand in Europa verwacht volgende maand volledig zelfstandig te zijn. Maar, er wordt steeds meer rekening mee gehouden dat de trans-Atlantische relaties er structureel anders uit gaan zien. Het wordt minder vanzelfsprekend, meer transactioneel en harder. Voor Nederlandse bedrijven ligt er een uitdaging om hun afhankelijkheid te beperken. Bijvoorbeeld met Europese alternatieven voor gangbare Amerikaanse oplossingen.
Meer over ondernemen? Dit zijn '10 boeiende business podcasts waarmee u uw ondernemerschap kunt aanscherpen!'
Deel dit artikel